Konkurs

Nagrody dziennikarskie Visegrad Local Press Awards, udzielana w tym roku po raz pierwszy, ma na celu uhonorowanie tych publicystów, którzy w najpełniejszy sposób odpowiadają na pytania o znaczenie i istotę lokalności we współczesnym życiu społecznym, politycznym, ekonomicznym i kulturalnym. Poprzez udział w konkursie zarówno polskich, jak i czeskich dziennikarzy, chcemy otworzyć kanał współpracy pomiędzy mediami lokalnymi, umożliwić wzajemną wymianę doświadczeń i porównanie metod pracy z „regionalnym materiałem”.

Pragniemy aby konkurs przyczynił się również do podkreślenia znaczenia prasy lokalnej w redefiniowaniu czy też kreowaniu regionalnych tożsamości i otwarcia w mediach oraz pośród opinii publicznej dyskusji na temat regionalizmu i jego roli w życiu codziennym społeczności. Wzajemny wgląd w lokalne dyskursy i nakłonienie dziennikarzy – a pośrednio i opinii publicznej do przyjrzenia się bliżej sąsiedzkim „mikroświatom” będzie jednocześnie próbą przełamania istniejących pomiędzy czeskimi i polskimi mediami stereotypów narodowych, poprzez zaprezentowanie artykułów prasowych z lokalnego szczebla, poprzez przyjrzenie się swoistej „mikroskali”.

Do udziału w konkursie zaproszeni są dziennikarze publikujący w lokalnych periodykach drukowanych, lokalnych dodatkach do wydań krajowych i publikujących w wydaniach internetowych (w tym na blogach) do udziału w konkursie, w którym wyłonimy 5 laureatów – czterech w ramach następujących kategorii:

  • Polityka i instytucje lokalne

Przypisana mediom rola czwartej władzy, która kontroluje i weryfikuje działania
administracji jest szczególnie istotna w niewielkich społecznościach. Administracja na szczeblu lokalnym dysponuje bowiem istotnymi środkami finansowymi – także unijnymi, ma też kluczowe dla życia społecznego kompetencje – kształtuje ład przestrzenny, politykę społeczną, edukacyjną i zdrowotną. W wielu wypadkach na szczebel lokalny przekazane są administracyjne zadania państwa. To dobrze. Decentralizacja struktur państwowych jest, zarówno jednym z najistotniejszych osiągnięć transformacji. Przekazanie kompetencji na niższy szczebel zwiększa poczucie własności i odpowiedzialności za państwo wśród obywateli. Decentralizacja nie pozostaje też bez wpływu na lokalne media. Dlatego w tej kategorii chcemy nagradzać teksty, które tłumaczą zmieniającą się rzeczywistość, są użyteczne w poruszaniu się w skomplikowanych systemach usług publicznych stanowią prawne wsparcie dla obywateli.
Przekazanie kompetencji „w dół” w zamierzeniu ma też zwiększać kontrolę społeczną nad działaniami administracji i samorządu. Czy tak jest rzeczywiście? Media lokalne, które pełnią rolę kontrolną wobec władzy nie dysponują ani takimi środkami finansowymi, ani takim wsparciem prawnym jak media działające na szczeblu centralnym. Władza lokalna też dużo częściej usiłuje uzyskać na lokalne media wpływ – albo manipulując rynkiem reklamowym, albo po prostu blokując informacje przekazywane do „mniej przychylnej gazety”. Dlatego w tej kategorii będziemy wyróżniać materiały prasowe, które spełniając kryterium rzetelności, podejmują ryzyko wejścia w konflikt z lokalnymi władzami by wypełnić swoją funkcję kontrolną.

  • Gospodarka lokalna

Gospodarkę najłatwiej opisywać w kategoriach makroekonomicznych. Czytelnik bez trudu znajdzie informacje o zadłużeniu państwa, deficycie gospodarczym, skali bezrobocia i poziomie PKB. Także dane opisujące lokalną ekonomię nie są już dziś trudne do ustalenia. Ale co się kryje za tymi liczbami: jaki wpływ mają decyzje ekonomiczne podejmowane na szczeblu państwowym na życie lokalnych społeczności? Jaki wpływ ma światowy kryzys ekonomiczny na życie jednostek? Jaki wpływ ma czysta energia na lokalny rozwój gospodarczy? Jak zmienia się lokalna przedsiębiorczość? Czy rolnictwo jest nadal opłacalne? Co oferują pracownikom i kontrahentom przekształcające się przedsiębiorstwa? W tej kategorii będziemy nagradzać teksty, które odpowiedzą na te pytania. Ale nie tylko. Wyróżnić chcemy też materiały opowiadające o najciekawszych przedsięwzięciach biznesowych, inwestycjach i ich wpływie na lokalną społeczność, a także te teksty, które nie uciekają od problemu kosztów pośrednich i podejmują problemy gospodarcze zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju.

  • Lokalne problemy społeczne

Dziennikarstwo wyrasta z braku zgody na różnego rodzaju niesprawiedliwość. Lokalne media pełnią w tej sytuacji rolę szczególną. Lokalna gazeta jest często ostatnią instancją, jedynym rzecznikiem osób za którymi nikt inny wstawić się nie chce. W tej kategorii będziemy wyróżniać teksty interwencyjne oraz – co nie mniej ważne – w komunikatywny sposób zmieniające postawy społeczne. Także przez pokazywanie losów osób, które mimo niesprzyjających okoliczności podejmują próbę zmiany swojej sytuacji. Spodziewamy się tu reportażu i różnych, także innowacyjnych, sposobów narracji. W szczególny sposób docenić chcemy materiały będące wynikiem współpracy z czytelnikami i te, których autorzy wykażą się szczególną wrażliwością na problemy ukazane w lokalnej perspektywie. Spodziewamy się tekstów dotyczących zdrowia, edukacji, pracy, niepełnosprawności, organizacji pozarządowych, wpływu lokalnych autorytetów na lokalne społeczności. Spodziewamy się poruszenia tematu biedy (lub bogactwa!), mniejszości narodowych, etnicznych i językowych, wykluczenia społecznego… Listę tę kończymy wielokropkiem, gdyż jest to najszersza z wszystkich kategorii.

  • Lokalna historia, kultura i dziedzictwo kulturowe

Wyróżnić chcemy teksty których celem jest włączenie do popularnej narracji wątków historycznych – także opowiedzianych z perspektywy pojedynczego człowieka, popularyzacja dziedzictwa kulturowego, budowanie i wzmacnianie tożsamości lokalnej. Tam, gdzie występują kontrowersje lub spór dwóch przeciwstawnych narracji historycznych będziemy nagradzać teksty, których celem jest zbliżenie i większe zrozumienie między społecznościami. Oczywiście, nie tylko. Dzięki tekstom pokazującym lokalne uwarunkowania kulturowe czy wydarzenia historyczne poprawia się też dialog między pokoleniami oraz spójność społeczna, lokalne społeczności zyskują narzędzie pozwalające im opisać swoją odrębność i wyjątkowość w globalnej wiosce. Czy to cenne? Tak, dzisiaj nawet tradycja przekłada się na pieniądze: społeczności które utrzymały lub odbudowały swoją tożsamość kulturową czynią z niej atut w walce o turystów i dodatkowe środki unijne. W tej kategorii konkursowej nie przesądzamy, które podejście jest lepsze: romantyczna budowa tożsamości lokalnej, czy pragmatyczne wykorzystanie jej do promocji turystyki i uczestnictwa w programach międzynarodowych. Nagradzać będziemy dobre teksty, które podejmują temat z
którejkolwiek z tych perspektyw.

  • Wpływ integracji europejskiej na społeczność lokalną

Wejście do wspólnej Europy stanowiło nowe wyzwanie dla społeczeństw naszego regionu. Jak sobie z nim poradziły? Wejście do Unii rodziło określone obawy: czy zostały one zweryfikowane po niemal dziesięciu latach członkostwa? Jakie korzyści dostrzegają społeczności w wymiarze lokalnym lub indywidualnym? Przyzwyczailiśmy się do członkostwa w Unii, a przecież zmienia ono nasze codzienne życie: powstają regulacje dotyczące produktów regionalnych, energii, ekologii, rolnictwa, edukacji czy wymiany kulturalnej. Korzystamy z unijnej polityki regionalnej – nie byłoby wielu inwestycji w edukację, zdrowie, infrastrukturę gdyby nie dofinansowanie z UE. Rodzą się nowe możliwości, ale i nowe wyzwania: migracje, dzieci których rodzice wyjechali „za pracą”, zróżnicowanie zarobków we wspólnej Europie. Liczymy, że w tej kategorii wpłyną do nas teksty które pokażą Unię inną niż ta, którą znamy z ekranów telewizorów: Unię spotkań,
oficjalnych rozmów, dyplomacji i negocjacji. Chcemy poznać Unię z lokalnej perspektywy.

  • Najlepsze zdjęcie lokalne

Pisanie o zdjęciu nie ma sensu – wyraża ono treść obrazem, a nie słowami. Zdajemy sobie jednak sprawę z coraz trudniejszej sytuacji fotografii prasowej – która jest zastępowana stockowymi, uniwersalnymi ilustracjami tracąc swoją funkcję informacyjną. Z drugiej strony coraz więcej osób interesuje się amatorsko fotografią. W tej kategorii chcemy nagrodzić zdjęcia, które utrzymują swoją rolę nośnika informacji o lokalnych społecznościach państw
Grupy Wyszehradzkiej.

  • Nagroda Wyszehradzka

Jury konkursu wybierze ją spośród zgłoszonych i wyróżnionych materiałów. To oddzielna kategoria: chcemy promować wiedzę o wspólnie dostrzeganych problemach i ciekawych, wspólnych rozwiązaniach. Mogą one dotyczyć kultury, gospodarki, społeczeństwa czy instytucji lokalnych. Jej celem jest pokazanie unikalności i wspólnoty państw Wyszehradu oraz ich wspólnych inicjatywach, także skierowanych poza kraje Grupy Wyszehradzkiej.

Kapitułę konkursu stanowią wybitni przedstawiciele polskiego, czeskiego, węgierskiego i słowackiego dziennikarstwa, rynku medialnego oraz środowiska naukowego.